Zwrot wydatków związanych z ciążą i porodem dla matki dziecka pozamałżeńskiego
Obowiązek przyczyniania się ojca dziecka pozamałżeńskiego do pokrywania wydatków związanych z ciążą i porodem obejmuje okres zarówno przed, jak i po urodzeniu dziecka, z możliwością jego przedłużenia w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 141 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej kro), ojciec, nie będący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom, do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu (w tym opieki medycznej, badań prenatalnych, suplementacji diety, utrzymania dziecka, zakupu wyprawki itp.). Z roszczeniami z art. 141 § 1 kro matka może wystąpić dopiero po ustaleniu ojcostwa mężczyzny niebędącego jej mężem, tzn. od chwili uznania ojcostwa lub ustalenia ojcostwa przez Sąd.
Poprzez kodeksowe określenie „rozmiar odpowiadający okolicznościom” należy rozumieć to, że wymiar przyczyniania się ojca dziecka do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem zależy od rzeczywistych i koniecznych wydatków poniesionych w tym celu oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości ojca i matki dziecka. Natomiast przez określenie „okres porodu” rozumie się zarówno okres bezpośrednio poprzedzający poród, sam poród, jak i okres następujący po porodzie – trwa on co do zasady przez trzy miesiące.
Częstym rozstrzygnięciem Sądu jest obciążenie wydatkami związanymi z ciążą i porodem zarówno ojca, jak i matkę dziecka po połowie. Możliwe jest jednak uzyskanie przez matkę zwrotu większości lub nawet całości tych kosztów, z tym, że wymaga to należytego uzasadnienia przed Sądem. Zwrot całości kosztów jest trudniejszy do otrzymania, jeżeli w okresie ciąży i porodu matka posiadała własne dochody, wynagrodzenie za pracę, zasiłek macierzyński. Istotnym dla określenia zakresu obowiązku ojca dziecka do przyczynienia się do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem może być również ustalenie, o ile w tym okresie wzrosły koszty utrzymania matki, w porównaniu do jej zwykłych kosztów utrzymania.
Niezależnie od powyższego, matka może z ważnych powodów zażądać udziału ojca dziecka w kosztach jw. przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Ważne powody zawsze podlegają ocenie Sądu. Za taki powód uznaje się m.in. korzystanie przez matkę z urlopu wychowawczego, zły stan zdrowia matki lub dziecka, szczególnie zła sytuacja finansowa matki, a także inne powody, uznane przez Sąd za ważne. Zasądzenie roszczeń objętych przepisem art. 141 § 1 kro może przybrać postać świadczenia jednorazowego lub świadczenia rozłożonego na raty.
Dochodzenie roszczeń z art. 141 § 1 kro następuje zwykle łącznie z wniesieniem pozwu o zasądzenie alimentów albo pozwu o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów. Roszczenia te przedawniają się z upływem 3 lat od dnia porodu. Po upływie tego terminu, co do zasady matka traci możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń przed Sądem. Jeżeli matka poroni lub przerwie ciążę, roszczenia jej nie przysługują. Natomiast gdy dziecko urodzi się martwe, matka nadal posiada prawo do dochodzenia tych roszczeń. Warto nadmienić, że także i tutaj istnieje możliwość zawarcia ugody mediacyjnej, w której rodzice dziecka dobrowolnie określą zakres i sposób zaspokojenia roszczeń matki.
Opublikowane dnia 2024-07-31