Czy można odmówić rozwodu?

Można spotkać się z sytuacją, w której jedno ze zwaśnionych małżonków deklaruje, że „nie da drugiemu małżonkowi rozwodu”. Niniejszy artykuł wyjaśnia prawne znaczenie takiej deklaracji.

Przesłanki udzielenia rozwodu uregulowano w art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. „Kodeks rodzinny i opiekuńczy” (zwanej dalej k.r.o.). Są nimi odpowiednio: zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Należy podkreślić, iż obie te przesłanki winny wystąpić kumulatywnie.

Ustawodawca dostrzegł jednak sytuacje, w których pomimo wystąpienia ww. przesłanek, rozwiązanie małżeństwa przez rozwód jest niedopuszczalne. Stosownie do art. art. 56 § 2 k.r.o. są nimi sytuacje, w których wskutek orzeczenia rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków lub orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. o sygn. akt I ACa 83/10 „Rozwód niewątpliwe zagraża interesowi dziecka, gdy rozkład pożycia nie wywołuje ujemnych skutków w stosunku do jego osoby. Z zasady w interesie dziecka leży, aby wychowywało się w rodzinie, w której prawidłowo realizowane są funkcje ojca i matki, w tym aby nie było rozłączone z żadnym z rodziców, chodzi jednak o rodzinę faktycznie funkcjonującą, a nie tylko utrzymywaną formalnie przez prawo”.

Nadto, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 9 października 1998 r., sygn. akt III CKN 573/98 „Przepis art. 56 § 2 zd. ostatnie k.r.o. przewiduje niedopuszczalność orzeczenia rozwodu, jeżeli orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W danym wypadku w grę może wchodzić interes i dobro współmałżonka lub innych osób. Np. orzeczenie rozwodu może okazać się sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zwłaszcza wówczas, gdy jedno z małżonków jest nieuleczalnie chore, wymaga pomocy i rozwód dla niego stanowi rażącą krzywdę. Niekiedy przeciwko udzieleniu rozwodu mogą przemawiać względy natury społeczno-wychowawczej, które nie pozwalają, by orzeczenie rozwodu sankcjonowało stan faktyczny powstały na tle złośliwego stosunku do współmałżonka albo na tle innych przejawów lekceważenia małżeństwa i rodziny”.

Ostatnią z przesłanek odmowy sądowego rozwiązania małżeństwa przez rozwód, jest sytuacja wskazana w art. 56 § 3 k.r.o., w której rozwodu żąda jedynie małżonek winny rozkładu pożycia bez zgody małżonka niewinnego, lub odmowa jego zgody na rozwód jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Mając na uwadze powyższe, brak zgody drugiego małżonka na sądowe rozwiązanie małżeństwa przez rozwód nie wiąże sądu, poza sytuacjami wskazana przez ustawodawcę w art. 56 § 2 i 3 k.r.o.