Terminowość załatwiania spraw administracyjnych i instytucja ponaglenia w postępowaniu administracyjnym
W dzisiejszych czasach, kiedy tempo życia znacząco przyspieszyło, sprawność działania administracji publicznej ma ogromne znaczenie. Nie tylko z punktu widzenia indywidualnych obywateli, ale także przedsiębiorców i innych podmiotów prawnych, którzy potrzebują szybkich i skutecznych decyzji administracyjnych. Dlatego bardzo ważne jest dla wnioskodawców posiadanie wiedzy w zakresie terminów załatwiania spraw administracyjnych oraz metod skutecznego zwalczania przewlekłego prowadzenia przez organy administracji postępowania.
W postępowaniu administracyjnym niezwykle istotne jest przestrzeganie terminów, w jakich organy administracji publicznej powinny załatwiać sprawy. Stosownie do dyspozycji ustawowej z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), organy te są zobowiązane do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
Sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę wraz z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, powinny być załatwiane niezwłocznie. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania, natomiast w sprawach szczególnie skomplikowanych termin ten wynosi dwa miesiące. W postępowaniu odwoławczym sprawa powinna zostać załatwiona w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy (art. art. 35 § 3 k.p.a.). Zaś w postępowaniu uproszczonym załatwienie sprawy powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3a k.p.a.).
Należy również zauważyć, iż w myśl z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw. Dodatkowo do terminów określonych w przepisach k.p.a. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub z przyczyn niezależnych od organu.
Niestety, często zdarza się, że organy administracji publicznej nie dotrzymują terminów załatwiania spraw, co prowadzi do przewlekłości postępowania lub wręcz bezczynności. W takich przypadkach jednym z narzędzi prawnych, jakie mają do dyspozycji strony postępowania, jest uregulowane w art. 37 k.p.a. ponaglenie.
W tym miejscu należy także wskazać, iż opóźnienia organów administracji publicznej w załatwieniu sprawy administracyjnej mogą przybierać postać bezczynności lub przewlekłości postępowania. Bezczynność występuje wtedy, gdy organ administracji nie podejmuje żadnych działań w celu załatwienia sprawy w przewidzianym terminie. Oznacza to, że organ, mimo upływu ustawowego terminu, nie podejmuje czynności mających na celu wydanie decyzji lub innego rozstrzygnięcia w sprawie. Bezczynność jest więc stanem całkowitej pasywności organu administracji. Przyczyny przekroczenia terminu są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Przewlekłość postępowania, z kolei, polega na prowadzeniu postępowania w sposób nieefektywny, co prowadzi do nieuzasadnionego przedłużania czasu załatwienia sprawy. Przewlekłość charakteryzuje się podejmowaniem przez organ działań, które jednak są rozciągnięte w czasie i nie prowadzą do szybkiego zakończenia postępowania. Może to obejmować długie przerwy pomiędzy kolejnymi czynnościami, powtarzanie tych samych czynności bez wyraźnej potrzeby czy też nieuzasadnione odraczanie terminów załatwienia sprawy. Przewlekłość nie jest związana z przekroczeniem żadnych terminów ustawowych, ale raczej z oceną efektywności i sprawności działań organu.
Ponaglenie może zostać wniesione, gdy organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia nad organem prowadzącym postępowanie administracyjne. W przypadku braku organu wyższego stopnia, ponaglenie wnosi się bezpośrednio do organu prowadzącego postępowanie. Wniesienie ponaglenia odbywa się za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, który jest zobowiązany bez zbędnej zwłoki nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania do przekazania ponaglenia organowi wyższego stopnia wraz z aktami sprawy oraz własnym stanowiskiem.
Organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpatrzenia ponaglenia w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. W przypadku przekazania przez organ, który dopuścił się bezczynności lub przewlekłości, termin liczy się od dnia przekazania ponaglenia wraz z aktami sprawy i ustosunkowaniem się do ponaglenia.
Ponaglenie przysługuje w każdej sprawie administracyjnej, zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, w sytuacjach bezczynności oraz przewlekłości postępowania. Termin na wniesienie ponaglenia nie jest ściśle określony, jednakże może to nastąpić niezwłocznie po upływie terminów przewidzianych na załatwienie sprawy lub po stwierdzeniu przewlekłości postępowania. Jednakże stosownie do art. 37 § 3a jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania.
Jeśli organ wyższego stopnia uzna ponaglenie za zasadne, wydaje postanowienie w którym zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do załatwienia sprawy w określonym terminie. Ponadto, zarządza on wyjaśnienie przyczyn bezczynności lub przewlekłości oraz ustalenie osób za to odpowiedzialnych. W razie potrzeby, organ ten może również podjąć środki zapobiegawcze, aby podobne sytuacje nie miały miejsca w przyszłości.
Ponaglenie jest skutecznym środkiem prawnym, umożliwiającym stronie dochodzenie swoich praw i przyspieszenie załatwienia sprawy. Niekiedy jednak ocena postępowania pod względem terminowości działań organów może być trudna ze względu podejmowanych przez nie działań lub terminów związanych z działaniami współuczestników postępowania.
W przypadku wystąpienia problemów z załatwieniem sprawy w terminie lub przewlekłości postępowania, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią. Dzięki zaawansowanej wiedzy prawniczej i doświadczeniu, nasza kancelaria pomoże Państwu skutecznie dochodzić swoich praw w postępowaniach administracyjnych, minimalizując ryzyko przewlekłości i bezczynności ze strony organów administracji publicznej.
Opublikowane dnia 2024-08-08